Iň möhüm sözler — ýygylyk näme üçin ilki nämäni öwrenmelidigini çözýär

Her dilde ýüz müňlerçe söz bar. Hiç kim hemmesini bilmeýär, ene dilinde gepleýänler-de, we hiç kime gerek hem däl. Öwrenýäne dogry birnäçe müň gerek — haýsylarynyň dogrudygy bolsa tagam meselesi däl. Bu sanalan.

Ýygylygyň hasaby

Tekstleriň uly ýygyndysyny alyň — gazetler, gürrüňler, subtitrler — we her sözüň näçe gezek duş gelýändigini sanaň. Netije hemişe bir görnüşde: yzygider ulanylýan bir gysym söz, soň seýrek sözleriň uzyn guýrugy.

Iňlis dilinde iň köp duş gelýän 100 söz ýazylan zatlaryň takmynan ýarysy. Iň köp duş gelýän 1000 söz maşgalasy adaty tekstiň 80 göterimine golaýyny öz içine alýar; 2000-si gündelik gürrüňiň 85–90 göterimini. Ondan soň her goşmaça müň diňe bir-iki göterim goşýar.

Şol egri nemes, ispan, gruzin, koreý dillerinde-de işleýär — sanlar azajyk süýşýär, görnüş ýok. Bu Zipf kanuny, we öwrenýäne ol bir zat aýdýar: ilkinji iki müň söz indiki ýigrimi müňüň hemmesinden gymmat.

«Gurşaw» nähili duýulýar

Segsen göterim gurşaw adamlaryň aýdýanlarynyň 80 göterimine düşünýärsiňiz diýmek däl. Many köplenç seýrek sözlerde ýatýar: «___ ___ tarapyndan ___ edildi» diýen sözlemiň her sözüni bilip hem azaşyp bilersiňiz.

Ýöne bu sözlemde tutunmaga skeletiň bardygyny aňladýar. Işligiň nirededigini, nämäniň nämä edilýändigini, takmynan gowumy ýa erbetdigini bilýärsiňiz. Şol skeletden ýetmeýän sözi çaklap, sorap ýa-da gözläp bolýar — galanyna düşünýän sözlemiňizde bir sözi gözlemek bolsa sözlük goruň özbaşdak ösýän ýoly.

40 göterim gurşawda skelet ýok. Her sözlem — galmagal, hiç zat ýapyşmaýar.

Nädogry tertip gymmat düşýär

Okuw kitaplarynyň we gepleşik kitapçalarynyň köpüsi temadan başlaýar: «Aeroportda», «Reňkler», «Maşgala». Munuň bir bölegi ýygy duş gelýär — ene, suw, gowy. Köpüsi — ýok. Ýük lentasy, pöwrize reňk we ýegen — ýylda birnäçe gezek duş gelýän doly hakyky sözler, we her biri günde elli gezek duş gelýän sebäbi näçe wagt alsa, şonça alýar.

Tema boýunça öwrenmek tertipli ýaly. Ýygylyk boýunça öwrenmek bolsa gürrüňe eýerip bilýän wagtyňyza çenli möhleti hakykatda gysgaldýan zat.

Mullawo toplumy nähili tertipleýär

Mullawo sözlügindäki her sözüň ýygylyk derejesi bar — gündelik iňlis diliniň uly korpuslaryndan alnyp, 30 dildäki terjimelerine ulanylan. Täze kartlar şol tertipde berilýär: görjek ilkinji ýüzüňiz — hakyky gepleşigiň ilkinji ýüz minudynda duş geljek sözler.

Iki zat arassa reýtingi bilkastlaýyn ýumşadýar:

• Mugt toplum el bilen saýlanan, dereje boýunça top-50 däl. Islendik diliň iň köp duş gelýän sözleri — the, of, and: hakyky, peýdaly we ilkinji kart hökmünde umytsyz. Başlangyç toplum — elli anyk, ýygy söz: suw, öý, iýmek, gowy.
• Omonimler aýrylan. At train we işlik train — iki derejeli iki kart, sebäbi siziň öwrenýän her diliňizde olar iki söz.

Muny bilen näme etmeli

1. Tertibe ynanyň. Siziň isleýän sözleriňize — iş üçin, güýmenje üçin — bökmek islegi güýçli we ilkinji aýda adatça nädogry. Isleseňiz olary şahsy söz hökmünde goşuň, ýöne ýygylyk toplumy ýöräbersin.
2. Içgysgynç sözleri geçip gitmäň. Hem, entek, eýýäm, henizem — sözlemleri bir ýerde saklaýan sözler; kart hökmünde içgysgynç, gepleşikde bahasyz.
3. Karty däl, gurşawy sanaň. Müň ýygy söz — manyly sepgit: indi sözlemleriň köpüsiniň skeletine eýerýärsiňiz. Müň tötänleýin söz — diňe san.