Koreý elipbiýini bir agşamda öwreniň — hangyl nähili gurlan

Koreý dili kyn dil diýen at gazanypdyr, we grammatika bilen söz baýlygy babatda bu at ýöne ýere däl. Ýazuw ulgamy bolsa kadadan çykma. Hangyly XV asyrda Sejong patyşanyň döwründe ýörite topar bilkastlaýyn döretdi — ýönekeý halk hem okamagy öwrensin diýip — we bu duýulýar. Öwrenýänleriň köpüsi bir agşamdan soň haýal, bir hepdeden soň bolsa emin-arkaýyn okap bilýär.

Syry şunda: gutujyklary görmegi bes edip, olaryň içinde näme bardygyny görüp başlamaly.

Harplar — sanaw däl, ulgam

24 sany esasy harp bar: 14 çekimsiz we 10 çekimli. Olaryň üstüne koreý dili 5 sany dartgyn çekimsiz (goşa harplar) we esasylardan ýasalan 11 sany çylşyrymly çekimli goşýar. Mullawo-nyň elipbiý ekrany hut şu 40 alamatyň hemmesini görkezýär — her biriniň ady, sesi we mysal sözi bilen.

Kyrk köp ýaly eşidilýär. Aslynda görnüşinden az, sebäbi toplumyň köp bölegi birnäçe şekilden gelip çykýar.

Çekimsizler agzy çekýär. Esasy çekimsizler — sesiň nirede emele gelýändiginiň suraty:

• ㄱ g/k — diliň yzky bölegi damaga galdyrylan
• ㄴ n — diliň ujy dişleriň aňyrsyndaky çykyntga degip dur
• ㅁ m — ýumuk dodaklar
• ㅅ s — diş
• ㅇ — bokurdak; bognuň başynda okalmaýar, ahyrynda ng

Bir çyzyk dem goşýar. Çekimsize bir çyzyk goşsaňyz, onuň demli jübüti emele gelýär: ㄱ → ㅋ (k), ㄷ → ㅌ (t), ㅂ → ㅍ (p), ㅈ → ㅊ (ch). Goşalasaňyz — dartgyn görnüşi çykýar: ㄲ, ㄸ, ㅃ, ㅆ, ㅉ — demsiz, bokurdagy gysyp aýdylýar.

Çekimliler — çyzyklar we çyzyjaklar. Her çekimli — uzyn çyzyk, dik ㅣ ýa-da ýatyk ㅡ, oňa gysga çyzyjaklar birikdirilen. Bir çyzyjak — ýönekeý çekimli, ikisi öňüne y goşýar: ㅏ a, ㅑ ya; ㅗ o, ㅛ yo; ㅜ u, ㅠ yu. Çylşyrymly çekimliler — bulardan ikisiniň bile ýazylany: ㅗ + ㅏ = ㅘ wa, ㅜ + ㅓ = ㅝ wo.

Nusgany görenden soň kyrk şekili ýat tutmaýarsyňyz. On çemesi şekili we galanyny ýasaýan düzgünleri ýat tutýarsyňyz.

Harplar bogna ýygnanýar

Ikinji pikir — gutujyk. Koreý dili harplary hatar edip ýazmaýar; olary her bogun üçin bir blok edip toparlaýar:

• çekimsiz + çekimli: 가 ga, 나 na, 고 go
• çekimsiz + çekimli + soňky çekimsiz: 강 gang, 물 mul (suw), 길 gil (ýol)

Harplaryň nähili ýerleşjegini çekimli kesgitleýär. Dik çekimli (ㅏ, ㅣ) çekimsiziň sag tarapyna, ýatyk çekimli (ㅗ, ㅜ, ㅡ) bolsa aşagyna ýazylýar. Soňky çekimsiz — batchim — hemişe iň aşakda durýar.

Her bogun çekimsiz bilen başlanmaly bolansoň, çekimli bilen başlanýan bogun ýer tutujy hökmünde okalmaýan ㅇ harpyny ulanýar: 아이 ai (çaga) — bu ㅇ + ㅏ, ㅇ + ㅣ.

Işleýän tertip

Birinji sagat: on çekimli. Olar ulgamyň iň kadaly bölegi, we her blokda gerek bolar. Olary jübüt-jübüt — ýönekeýini we y bilenini — öwreniň we her birini birnäçe gezek ýazyp görüň.

Ikinji sagat: on dört çekimsiz, şekili boýunça toparlap: ilki ýokardaky bäş «agyz suraty», soň olaryň çyzyk goşulan we goşalanan garyndaşlary. Her birini yzyna a goşup aýdyň — ga, na, da, ra, ma — koreý çagalary hem olary şeýdip yzly-yzyna sanaýarlar.

Soň: bloklary okaň. Sözleri däl, bloklary. Köçedäki ýazgylar, menýular, K-pop toparlarynyň atlary — ele düşen islendik zat. Haýal, harpma-harp okaň we çykany sesli aýdyň. Elipbiý ekranynda harpa bassaňyz, öz diliňizdäki mysal sözi görersiňiz — 길 ýol, 끝 ahyr, 아이 çaga — telefonyňyzda koreý sesi bar bolsa, ony eşidersiňiz hem.

Çylşyrymly çekimlileri we ses üýtgeşmelerini ikinji hepdä goýuň. Koreý aýdylyşynda bogun serhetlerinde harplar kadaly ýagdaýda üýtgeýär — 국물 gukmul däl, gungmul diýip aýdylýar. Okap başlamak üçin bu düzgünler gerek däl; olar gowy okamak üçin gerek, harplar özünden-özi okalýan bolanda bolsa has düşnükli bolýar.

Soň romanizasiýany bir gyra goýuň

Mullawo-daky her koreý sözüniň ýanynda IPA transkripsiýasy bilen bir hatarda resmi Revised Romanization ulgamyndaky latynça ýazylyşy durýar — 주황색 juhwangsaek (mämişi). Harplar entek haýal okalýan ilkinji günlerde bu peýdaly.

Soňra Sazlamalarda «Transkripsiýany görkez» düwmesini ýapyň — ol romanizasiýany hem, IPA-ny hem bile gizleýär — we hangyly okaň. Romanizasiýa — hiç haçan doly gabat gelmeýän goltukdaýak: eo we eu — iňlis dilinde ýok iki ses, olary latyn harplarynda görüp, nädogry iňlisçe aýdylyşy çaklap ýörsüňiz. Bir hepdede öwrenilýän elipbiýiň bütin manysy şunda: ony okamak üçin başga biriniň harplary gerek däl.

Hakyky ilkinji hepde

• Birinji agşam: çekimliler we çekimsizler — 가 나 다 라 마 harpma-harp okap bilýänçäňiz.
• Ikinji günden ýedinji güne çenli: gözüňize ilen her bloky okaň; koreý kartlaryna romanizasiýany açyk goýup başlaň.
• Hepdäniň ahyrynda: transkripsiýany ýapyň.

Şol wagta hangyl kyn bölek bolmagyny bes edýär. Ol hiç haçan kyn bolar ýaly oýlanyp tapylmandy.