Het Koreaanse alfabet in één avond — zo werkt Hangul

Koreaans staat bekend als een moeilijke taal, en voor grammatica en woordenschat is die reputatie terecht. Het schrift is de uitzondering. Hangul werd in de vijftiende eeuw ontworpen door een commissie onder koning Sejong — bewust, zodat ook gewone mensen konden leren lezen — en dat merk je nog steeds. De meeste leerders lezen het na één avond langzaam en na een week al vrij vlot.

De truc is ophouden met vakjes zien en gaan zien wat erin staat.

De letters zijn een systeem, geen lijst

Er zijn 24 basisletters: 14 medeklinkers en 10 klinkers. Daarbovenop kent het Koreaans 5 gespannen medeklinkers (verdubbelde letters) en 11 samengestelde klinkers, opgebouwd uit de basisklinkers. Samen zijn dat de 40 tekens die het scherm Alfabet in Mullawo doorloopt, elk met zijn naam, zijn klank en een voorbeeldwoord.

Veertig klinkt als veel. Het valt mee, want het grootste deel is afgeleid van een paar vormen.

Medeklinkers tekenen de mond. De basismedeklinkers zijn plaatjes van de plek waar de klank ontstaat:

• ㄱ g/k — de achterkant van de tong, opgetild tegen het gehemelte
• ㄴ n — de tongpunt tegen de tandkas achter de tanden
• ㅁ m — de gesloten lippen
• ㅅ s — een tand
• ㅇ — de keel; stil aan het begin van een lettergreep, ng aan het eind

Een streepje voegt adem toe. Zet er een streep bij en je krijgt de geaspireerde tegenhanger: ㄱ → ㅋ (k), ㄷ → ㅌ (t), ㅂ → ㅍ (p), ㅈ → ㅊ (ch). Verdubbel hem en je hebt de gespannen variant: ㄲ, ㄸ, ㅃ, ㅆ, ㅉ — uitgesproken zonder adem en met een strakke keel.

Klinkers zijn lijnen met streepjes. Elke klinker is een lange lijn — verticaal ㅣ of horizontaal ㅡ — met korte streepjes eraan. Eén streepje is een gewone klinker, twee streepjes zetten er een y voor: ㅏ a, ㅑ ya; ㅗ o, ㅛ yo; ㅜ u, ㅠ yu. Samengestelde klinkers zijn er twee, aan elkaar geschreven: ㅗ + ㅏ = ㅘ wa, ㅜ + ㅓ = ㅝ wo.

Zie je het patroon eenmaal, dan stamp je geen veertig vormen meer in. Je onthoudt er een stuk of twaalf, plus de regels waarmee de rest ontstaat.

Letters stapelen zich tot lettergrepen

Het tweede idee is het vakje. Koreaans zet letters niet op een rij, maar groepeert ze in één blok per lettergreep:

• medeklinker + klinker: 가 ga, 나 na, 고 go
• medeklinker + klinker + slotmedeklinker: 강 gang, 물 mul (water), 길 gil (weg)

De klinker bepaalt de indeling. Een verticale klinker (ㅏ, ㅣ) staat rechts van de medeklinker, een horizontale (ㅗ, ㅜ, ㅡ) eronder. De slotmedeklinker — de batchim — zit altijd onderaan.

En omdat elke lettergreep met een medeklinker moet beginnen, krijgt een lettergreep die met een klinker begint de stille ㅇ als plaatshouder: 아이 ai (kind) is ㅇ + ㅏ, ㅇ + ㅣ.

Een volgorde die werkt

Eerste uur: de tien klinkers. Ze zijn het regelmatigste deel van het systeem en je hebt ze in elk blok nodig. Leer ze in paren — gewoon en met y — en schrijf ze elk een paar keer.

Tweede uur: de veertien medeklinkers, gegroepeerd naar vorm: eerst de vijf “mondplaatjes” van hierboven, dan hun familieleden met streepje en de verdubbelde. Zeg elk met een a erachter — ga, na, da, ra, ma — zo dreunen Koreaanse kinderen ze ook op.

Daarna: blokken lezen. Geen woorden, blokken. Bordjes, menukaarten, de namen van K-popgroepen, wat dan ook. Lees langzaam, letter voor letter, en spreek uit wat eruit komt. Op het scherm Alfabet tik je op een letter om een voorbeeldwoord in je eigen taal te zien — 길 weg, 끝 einde, 아이 kind — en, als je telefoon een Koreaanse stem heeft, om het te horen.

Bewaar de samengestelde klinkers en de klankveranderingen voor de tweede week. Op lettergreepgrenzen verandert het Koreaans letters volgens vaste regels — 국물 zeg je als gungmul, niet gukmul. Om te beginnen met lezen heb je die regels niet nodig; je hebt ze nodig om goed te lezen, en ze zijn veel logischer zodra de letters vanzelf gaan.

En berg dan de romanisering op

Elk Koreaans woord in Mullawo heeft een romanisering in het officiële Revised Romanization-systeem — 주황색 juhwangsaek (oranje) — naast de IPA-transcriptie. In de eerste dagen, zolang de letters nog traag gaan, is dat handig.

Zet daarna in Instellingen Transcriptie tonen uit — dat verbergt de romanisering en de IPA in één keer — en lees het Hangul. Romanisering is een kruk die nooit helemaal past: eo en eu zijn twee klanken die het Nederlands niet kent, en wie ze in Latijnse letters ziet, blijft gokken naar een Nederlandse uitspraak die niet klopt. De hele clou van een alfabet dat je in een week leert, is dat je geen andermans letters nodig hebt om het te lezen.

Een realistische eerste week

• Avond één: klinkers en medeklinkers, tot je 가 나 다 라 마 kunt verklanken.
• Dag twee tot zeven: lees elk blok dat je tegenkomt; begin met kaarten in het Koreaans, romanisering aan.
• Eind van de week: transcriptie uit.

Dan is Hangul niet meer het moeilijke deel. Dat was ook nooit de bedoeling.